Futbol məktəbinin səmərəliliyi hər bir mərhələnin tapşırıqlarının düzgün seçilməsindən və onların ardıcıllığından asılıdır.

 

İdman və sağlamlıq mərhələsi. 3-8 yaş uşaqlar. Şüar - Oyna və hərəkət et!

20 il ərzində bütün səyahətin ən mühüm mərhələlərindən biri. Bu mərhələ aşağıdakı vəzifələri həll edir:

- uşaqlarda futbola və idmana maraq və sevginin formalaşdırılması;

- hərəki  keyfiyyətlərinin hərtərəfli inkişafı, öz bədənini idarə etmək bacarığı: çeviklik, koordinasiya;

- sağlamlığın təşviqi.

Məşq elə qurulmalıdır ki, uşaqlar fiziki fəaliyyətdən həzz alsınlar. Bu mərhələdə gənc futbolçular mütəhərrik oyunları öyrənir, “kiçik futbol” qaydalarına uyğun oynamaq prosesinə yiyələnir, təkcə futbolun deyil, digər idman növlərinin və mütəhərrik  oyunların əsas texnikası ilə tanış olurlar. Uşaqlar məşq etməyi öyrənirlər - oynamağı və oyundan və ünsiyyətdən həzz almağı öyrənirlər. Onlar rəsmi yarışlarda iştirak etmirlər “...ona görə ki, gənc idmançıların hazırlığını vaxtından əvvəl gücləndirərək onları yarış sisteminə erkən qoşmaqla, maksimum imkanlar nümayiş etdirməyə və sabit komanda yaratmağa diqqət yetirməklə onlara ziyan vurur”.

 

İlkin hazırlıq mərhələsi. 7-11 yaş uşaqlar. Şüar - Oyna və öyrən!

Bu mərhələdə sağlamlığın yaxşılaşdırılmasına, çox yönlü fiziki hazırlığa, həyati vacib hərəki  bacarıq və keyfiyyətlərin mənimsənilməsinə yönəlmiş işlər davam edir. Bu mərhələyə keçmək üçün uşaq futbola 7-9 yaşında gəlsə belə, əvvəlki mərhələdə 1-3 il məşq etmək lazımdır.

Bu mərhələ aşağıdakı vəzifələri həll edir:

- uşaqlarda futbola və idmana güclü marağın formalaşdırılması;

– hərəki keyfiyyətlərinin və qabiliyyətlərinin ahəngdar və hərtərəfli inkişafı;

- koordinasiya keyfiyyətlərinin və sürət qabiliyyətlərinin, çevikliyin gözlənilən inkişafı;

- oyunun əsas texniki üsullarına yiyələnmək;

- məşq etmək bacarığında təlim;

- sağlamlığın təşviqi.

 

Futbol komanda oyunudur, lakin uzun illər hazırlığın ilkin mərhələlərində komanda vəzifələri ikinci plandadır. Oyun hərəkətləri texnikasında fərdi məşq və gənc futbolçuların koordinasiya bacarıqlarının inkişafı ön plana çıxır. Gələcəyin futbolunda oyunçulara xüsusilə tələbat olacaq, onların fərdi texniki bacarıqları meydançanın rəqiblərlə pressinq sahələrində topa effektiv nəzarət etməyə imkan verəcək.

Tədris və təlim mərhələsi. 11-16 yaş uşaqlar. Şüar - Öyrən və məşq et !

Bu mərhələdə əvvəlki mərhələlərdə 3 il və daha çox təhsil almış uşaqlara icazə verilir.

Təlim mərhələsi 2 dövrə bölünür:

— İlkin ixtisaslaşma müddəti (11-14 yaş);

— Təkmilləşdirmə dövrü (14-16 yaş).

 

Tədris və təlim mərhələsinin vəzifələri, ilkin ixtisaslaşma müddəti:

- uşaqlar arasında futbola və idmana güclü marağın saxlanılması, futbola münasibətdə istedadlı uşaqların aşkarlanması;

- hərəki keyfiyyətlərinin və qabiliyyətlərinin ahəngdar və hərtərəfli inkişafı, sağlamlığın möhkəmləndirilməsi;

- koordinasiya keyfiyyətlərinin və sürət qabiliyyətlərinin, partlayıcı gücün sürət təzahürlərinin, çevikliyin qabaqcıl təhsili;

- oyunun texniki üsullarına yiyələnmək və onların oyunlarda tətbiqi;

- oyunun fərdi taktikasını mənimsəmək.

 

Təlim mərhələsinin vəzifələri - dərin ixtisaslaşma:

- yüksək sürətlə və rəqiblərin aktiv qarşıdurması şəraitində texnikaları yerinə yetirmək bacarığının öyrədilməsi;

- xüsusi fiziki keyfiyyətlərin tərbiyəsi: sürət, koordinasiya, dözümlülük, güc;

- sağlamlığın təşviqi;

- müdafiə və hücumda taktiki və texniki hərəkətlərin həcminin genişlənməsi, çox yönlü olması;

- psixikanın sabitliyini oyunun çaşdırıcı amillərinə öyrətmək;

– gənc futbolçuların fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla onların rəqabət fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi;

- oyunlara hazırlaşmaq, onlarda öz keyfiyyətlərini səmərəli şəkildə göstərmək və oyunlardan sonra bərpa etmək bacarıqlarının formalaşdırılması.

İdmanın təkmilləşdirilməsi mərhələsi. 16-18 yaş oğlanlar.

 İdman ustalığının mərhələsi. 19-22 yaş arası oğlanlar.

Şüar dərin ixtisaslaşma və komanda performansına nail olmaq üçün maksimum performansa hazırlıqdır!

Bu mərhələyə müsabiqə əsasında sağlam və praktiki cəhətdən sağlam, təlim mərhələsini uğurla başa vurmuş, xüsusi hazırlıq üzrə test standartlarını yerinə yetirmiş gənclər buraxılır.

İdmanın təkmilləşdirilməsi və idman ustalığı mərhələlərinin vəzifələri:

- futbol zəkasının və oyunlarda qeyri-standart hərəkətlər tətbiq etmək bacarığının tərbiyəsi;

- əks-hücum etmək və rəqiblərin əks-hücumlarına qarşı çıxmaq bacarıqlarının tərbiyəsi;

- oyunun taktiki sxemini çevik şəkildə dəyişdirmək bacarıqlarının tərbiyəsi.

Yalnız bu mərhələlərdə "Komandanın oyununun nəticəsi" effektivlik və qiymətləndirmə meyarlarından birinə çevrilir, çünki yalnız burada komanda taktikasında ətraflı məşq, komandanın taktiki davranışının sabitləşdirilməsi və konkret mövqe tələbləri üzrə təlim - inteqrasiyadan birinə çevrilir .

Bu vəzifələrə uyğun olaraq təlim vasitələri və metodlarının adekvat seçimi olmalıdır. Məşqçi məşq və rəqabətli yüklərin miqyasını və istiqamətini bilməli və bu əsasda hər mərhələ, dövr, dövr üçün rasional və effektiv təlim proqramları hazırlamalıdır.

O, meydana çıxanda, hücumçu, kifayət qədər güclü müdafiəçiyə qarşı və 16-17, 18, 19 yaşında, ən yaxşı keyfiyyətlərini göstərə bilmir. O, həmyaşıdları arasında oynamağa çıxmalıdır. Əlbəttə ki, uşaq bağçasından oynaya bilən hər cür sağlam uşaqlar var . Var, amma azlıq təşkil edirlər.

     PS: Gələcək məqalələrdə birinci və ikinci mərhələləri aşağıdakılar baxımından ətraflı təhlil edəcəyik : təlimin həcmi və rəqabətli yüklər, təlimin məqsəd və prinsipləri, metodları və əsas istiqamətləri.

Müəllif: Natiq Məmmədov

 

Oxşar xəbərlər

12-14 yaşlı futbolçuların taktiki və texniki bacarıqlarının inkişafı metodikası

15-16 yaş futbolçuların sürət-güc məşqi

Gənc futbolçularla tədris-məşq prosessinin təlim metodları və metodoloji xüsusiyyətləri

Gənc Futbolçuların məşq prosesində müxtəlif istiqamətli yüklərin nisbətinin optimallaşdırılması metodları

Müxtəlif yaş qruplarında tədris-məşq məşğələlərinin keçirilməsinin xüsusiyyəti